BÀI 2 - THIÊN, NHẬT, NGUYỆT, NHÂN, MÃ, ĐIỂU (第二課：天，日，月，人，馬，鳥)

 Bài 2: Nhân Thiên Nhật Nguyệt (第二課：人，天，日，月)

青天，白日，明月，人行，馬走，鳥飛

Trích từ sách “Hán văn” của Trần Trọng San (bản 1995), trang 66

Giải nghĩa từ vựng

青 [qīng][thanh]: xanh, màu xanh

天 [tiān][thiên]: trời

白 [bái][bạch]: trắng, ở đây liên kết với nhật để thành từ ghép bạch nhật, như trong thanh thiên bạch nhật, trời buổi sáng

日 [rī][nhật]

明 [míng][minh]: sáng

月 [yuè][nguyệt]

人 [rén] [nhân]: người

行 [xíng] [hành]: đi, đây là từ nhiều âm trong tiếng trung. Phân biệt hành (xíng) và hành (háng) trong ngân hàng （銀行）

馬 [mǎ] [mã]: ngựa

走 [zǒu] [tẩu]: đi, đi lại

鳥 [niǎo] [điểu] : chim, chim muông

飛 [xiǎo] [tiểu]: bay

Ngữ pháp

Trong các từ kể trên, thiên (天), nhật (日), nguyệt (月), nhân (人), 馬 (mã), 鳥 (điểu) là danh từ; thanh (青), bạch (白), minh (明) là tính từ; tẩu (走), phi (飛) là động từ. 

Khác với bài một, vị trí của các tính từ đảo lại đứng phía trước danh từ, bổ nghĩa cho danh từ. Trời là trời thế nào? Trời sáng. Trăng là trăng làm sao? Trăng sáng. 

Động từ thường đứng phía sau danh từ, làm vị ngữ trong câu. Ở đây, vế 4, 5, 6 có thể tách riêng ra làm thành câu đơn, vế 1, 2, 3 không thể làm câu đơn như bài một vì vị trí của tính từ. 

1) Thành phần của câu:

Một câu được cấu tạo bằng hai phần. Chủ ngữ (subject) và vị ngữ (predicate). Chủ ngữ chỉ chủ thể của hành động (động từ) hay trạng thái (tính từ). Vị ngữ lại được chia ra thành nhiều thành phần nhỏ hơn, nhưng trong phạm vi bài này, vị ngữ chỉ là động từ.

Ví dụ về cách phân chia chủ ngữ và vị ngữ:

Anh đi (Anh là chủ ngữ, đi là vị ngữ, anh là chủ thể của hành động đi).

Tiếng Hán cổ và tiếng Hán hiện đại là tiếng Hán có cấu tạo câu theo lối Chủ ngữ+động từ+tân ngữ, do vậy động từ thường đứng giữa câu, khác với các thứ tiếng như tiếng Đức có lối chủ ngữ+tân ngữ+động từ, hay tiếng Arab, có lối động từ+chủ ngữ+tân ngữ.

Tân ngữ là gì, tiếng anh là object. dùng để chỉ đối tượng bị hành vi (động từ) tác động đến. Tân ngữ bổ nghĩa cho động từ. Anh ta làm gì? Anh ta đánh tôi. Tôi là tân ngữ của động từ "đánh".